Woordje van de voorzitter

In 2020 viert de Hoge Raad voor de Justitie (verder de HRJ) zijn twintigjarig bestaan.

Na twintig jaar is de HRJ in staat om met de nodige afstand de balans op te maken van zijn prestaties en zonder taboes na te denken over zijn eigen werking, zijn opdrachten en de versterking van zijn rol in de toekomst.

We hebben al veel verwezenlijkt!

De toegang tot de magistratuur is uit de politieke invloedssfeer gehaald en de aanwervingsprocedure aanzienlijk objectiever en transparanter gemaakt. De kwaliteit van de magistraten is verbeterd. Tijdens dit mandaat hebben we meer bepaald gewerkt aan de professionalisering van de selectieprocedures (psychologische screening van de kandidaat-korpschefs, verplichte redactie van een document 'Situatieschets en toekomstperspectieven' door de korpschefs die hun mandaat willen hernieuwen en de analyse van dit document en de beheersplannen door professionele auditeurs, toevoeging van de deontologie van de magistraten aan de examenprogramma's).

Daarnaast heeft de HRJ in het kader van zijn bevoegdheden adviezen verstrekt, audits en bijzondere onderzoeken uitgevoerd en klachten behandeld. De klachtenprocedure wordt op dit moment gemoderniseerd.

Het belang van helder juridisch taalgebruik werd benadrukt en er werden aanbevelingen in die zin geformuleerd.

Ook op internationaal niveau speelt de HRJ een belangrijke rol. De HRJ werd verkozen tot lid van de Executive Board van het Europees Netwerk van Raden voor de Justitie (ENCJ). Dit netwerk is het ideale forum om ideeën en praktijken te vergelijken en de lessen die we daaruit trekken, zijn nuttig voor onze activiteiten. Hetzelfde geldt voor het Réseau francophone des conseils de la Magistrature judiciaire (Netwerk van Franstalige raden van de magistratuur). Op bilateraal vlak neemt de HRJ regelmatig deel aan vergaderingen waarop buitenlandse raden worden voorgesteld en opgeleid.

Optimistisch en vastberaden zien we de toekomst tegemoet.

We moeten blijven samenwerken met alle actoren op het terrein, rechters, advocaten, gerechtelijke medewerkers en beleidsmakers, dit om ervoor te zorgen dat de justitie van morgen van uitstekende kwaliteit, nog toegankelijker, nog efficiënter en nog transparanter is.

Dit alles zal het vertrouwen van de burger in justitie verder versterken.

Welke projecten moeten prioritair worden uitgevoerd?

Alle actoren en beleidsmakers moeten ervoor zorgen dat de beheersautonomie en dus ook de objectieve beoordeling van de werklast eindelijk een realiteit wordt. Justitie moet prioritair worden uitgerust met de informaticatools die haar doeltreffendheid garanderen. Justitie moet meer dan ooit toegankelijk blijven. Er moet grondig worden nagedacht over de manier waarop de magistratuur opnieuw aantrekkelijk kan worden gemaakt om de beste kandidaten aan te trekken. De evaluatie van de korpschefs van de zetel moet opnieuw tegen het licht gehouden worden. De rechterlijke macht moet inzetten op artificiële intelligentie om de toepassingen ervan te beheersen.

Hoe kunnen de rol en de werking van de HRJ worden verbeterd? Moeten sommige taken niet worden verfijnd of aangepast? Moeten taken worden toegevoegd?

Zou de HRJ niet doeltreffender werken met minder leden van wie het mandaat langer zou duren? Is de tijd niet aangebroken om de verantwoordelijkheid voor de voordracht van kandidaten voor alle internationale rechterlijke ambten toe te vertrouwen aan de HRJ om volledige depolitisering, objectiviteit en transparantie te garanderen? Geldt dat trouwens niet ook voor de adjunct-mandaten, voor de assessoren in de strafuitvoeringsrechtbank en, meer algemeen, voor sommige leden van het gerechtelijk personeel zoals parketjuristen (die soms rechterlijke handelingen moeten stellen), maar ook voor de referendarissen?  Zou het niet beter zijn dat de adviezen die de korpschefs en de balie uitbrengen in het kader van de aanwervingsprocedures systematisch worden opgesteld door commissies met meerdere leden zodat die adviezen objectiever zouden zijn? Zou de HRJ in een ideale wereld niet moeten beschikken over voldoende auditeurs om een stand van zaken van alle jurisdicties op te maken en op die manier goede praktijken te verspreiden?

We moeten samen ijveren om deze en vele andere vragen te beantwoorden.

Zaken verbeteren en veranderen vereist betrokkenheid, engagement en een actieve inzet.

Laten we dan ook verder blijven werken aan de optimalisering van een menselijke justitie die meegaat met haar tijd, in het belang van iedereen en in samenwerking met de verschillende machten en de betrokken instanties uit de gerechtelijke wereld.

De weg is nog lang, maar ook boeiend!

Vanessa de FRANCQUEN

Voorzitter Hoge Raad voor de Justitie

 

Vorige voorzitters:

Joris Lagrou

Magali Clavie

Christian Denoyelle