Woordje van de voorzitter

Justitie is niet dood, lang leve Justitie!

Zeventien jaar geleden zag de Hoge Raad voor de Justitie het daglicht. Hij moest de loopbaan van magistraten depolitiseren, de werking van de rechterlijke orde verbeteren en ijveren voor het herstel van het vertrouwen van de burger in justitie.  Geen geringe opdracht!

Want in die tijd, eigenlijk nog niet zo lang geleden, werden magistraten politiek benoemd

Kregen korpschefs een mandaat voor het leven

Moest de rechter zijn mond houden en mocht hij alleen maar vonnissen

Was jeugd, vrouwelijkheid en diversiteit nauwelijks een thema

Hing de opleiding af van het eigen initiatief en de goede wil van de magistraat

Werden conclusies op papier ingediend

Was de gerechtelijke achterstand een onontkoombaar gegeven

Hing het beheer van een rechtbank of parket af van stom geluk

Waren er soms drie verschillende gerechtelijke arrondissementen in een enkele provincie

Kon de rechtzoekende die misnoegd was over hoe justitie hem had behandeld, niets anders dan wanhopig ergens in een hoekje gaan kniezen en was er geen enkele instantie om zijn klacht objectief te onderzoeken

Leefde justitie in een ivoren toren

Legde justitie aan niemand verantwoording af

Was openheid voor justitie een onbekend begrip.

 

Deze wat sombere terugblik toont aan dat justitie toch in staat is om snel een aanzienlijke vooruitgang te boeken, zelfs al dacht men dat dat onmogelijk was.

Vandaag stellen we vast dat advocaten, magistraten en hun medewerkers dagelijks buitengewoon werk verrichten en dat ze het vertrouwen van de burger genieten.

En toch wordt er steevast op gehamerd dat “niets nog werkt bij justitie!”, dat “justitie een crisis doormaakt”, dat “justitie wordt verstikt”, dat “de onafhankelijkheid van justitie wordt aangetast”, dat “justitie op sterven ligt” …

Kritiek en klachten blijven maar komen.

Daar is vaak ook wel reden toe.

We kunnen de magistraten of advocaten die aan de alarmbel trekken niets kwalijk nemen wanneer de rechterlijke macht in een rechtsstaat onterecht wordt aangeklaagd, aangevallen of verwaarloosd wordt.

We zijn solidair met de rechtzoekende die in opstand komt wanneer de gerechtelijke procedure niet naar behoren heeft gefunctioneerd, wanneer hij te maken had met een magistraat die in gebreke bleef of wanneer het systeem niet goed heeft gewerkt.

Waakzaamheid is dus geboden. Maar toch: justitie verdient beter dan alle negatieve stereotypen die erover worden verspreid.

Streven naar uitmuntendheid en de hoogste kwaliteitsnormen betekent niet dat het goede nu ineens hetzelfde is geworden als de perfectie.

We begrijpen heel goed dat mensen soms verontwaardigd zijn. Maar meehuilen heeft geen zin. We verkiezen een helder en constructief optimisme.

We geven niet toe aan weerstand, angst en uitstelgedrag. We stimuleren liever het individueel en collectief engagement, moed, nieuwsgierigheid, aanpassingsvermogen en de vindingrijkheid die sluimert of nu al tot uiting komt in elke vrouw en elke man die zich dag in dag uit inzet voor een betere justitie.

Deze vrouwen en mannen hebben aangetoond dat ze hervormingen en veranderingen tot een goed einde brengen. We mogen op hen vertrouwen dat zij de vele toekomstige uitdagingen van justitie aankunnen.

Ook de Hoge Raad voor de Justitie, een extern en onafhankelijk orgaan, zal zich hierop het komende jaar toeleggen. Naast zijn traditionele opdrachten (klachten, adviezen, audits, onderzoeken, selectie van magistraten) zal hij een bijzondere aandacht schenken aan de toegang tot justitie, een helder taalgebruik, het toekomstperspectief van de magistraten van morgen en tot slot de beheersautonomie, een uitgelezen kans om justitie zelfstandiger, transparanter en performanter te maken.

De Hoge Raad zal dit doen, steeds met de burger voor ogen, door van gedachten te wisselen en veranderingen door te voeren, intern met zijn leden en zijn administratie, maar ook extern met de verschillende actoren van de gerechtelijke en politieke wereld, met een grote bereidheid om samen te werken in een klimaat van wederzijds respect en vertrouwen.

Dat zal de Hoge Raad blijven doen want … neen, Justitie is niet dood! Lang leve Justitie!

M. Clavie

Voorzitter