Persbericht : Nieuwigheden voor plaatsvervangende magistraten !

In België en elders doet men regelmatig beroep op advocaten of andere juridische professionals om magistraten te vervangen.

Zo waren er in 2018 2383 beroepsmagistraten en 1531 plaatsvervangers.

Sinds 2006 geeft de HRJ al kritiek op een systeem dat structureel inzet op de goodwill van vrijwilligers om de goede werking van justitie te verzekeren. Bij rechtzoekenden kan het trouwens leiden tot argwaan, want hoe valt uit te leggen dat eenzelfde persoon afwisselend rechter en advocaat kan zijn ?

De GRECO of voluit de « Groep van Staten tegen Corruptie » is een orgaan van de Raad van Europa, en vraagt België al sinds 2014 om dat systeem van plaatsvervangende rechters af te schaffen, of, als dat niet kan, daar strengere voorwaarden aan te koppelen.

De Kamer heeft op 14 maart gevolg gegeven aan die vraag, en werd daarbij geïnspireerd door de aanbevelingen van de HRJ. Unaniem werd een wet goedgekeurd die het systeem van de plaatsvervangers weliswaar niet afschaft, maar sterkere waarborgen invoert voor de juridische en deontologische kwaliteiten van deze plaatsvervangende magistraten. De wetgever vindt het werken met plaatsvervangers vooralsnog onontbeerlijk, maar wil ook het vertrouwen van de burger in dat systeem versterken.

De wet zal in werking treden op 1 januari 2020. De wetgever benadrukt dat het niet de bedoeling is dat plaatsvervangers de beroepsmagistraten ongelimiteerd vervangen. Ze kunnen ingeschakeld worden wanneer de beroepsrechter even verhinderd is.

Vroeger kon een plaatsvervangende rechter ook een magistraat van het openbaar ministerie vervangen. Deze mogelijkheid wordt afgeschaft. Een plaatsvervanger kan ook geen zitting meer houden als rechter wanneer hij/zij op dezelfde terechtzitting al als advocaat is opgetreden.

Wie in de toekomst plaatsvervangend rechter wil worden zal moeten slagen in een examen dat de HRJ zal organiseren. Alle plaatsvervangende rechters zullen verplicht een vorming moeten volgen die onder meer gaat over de deontologie van de magistraten.

Aanvankelijk was het idee om de cumul te verbieden van plaatsvervanger en gerechtelijk mandataris (zoals de functie van bewindvoerder of van curator). Het parlement volgde dit echter niet, wellicht omdat een deel van de gerechtelijke wereld hier nogal wat kritiek op had.

Nieuw is dat wie al langer dan 5 jaar plaatsvervangend magistraat is, gemakkelijker zal kunnen deelnemen aan de selectie om beroepsmagistraat te worden.

Al deze wijzigingen zouden België van het strafbankje van de Raad van Europa moeten halen.