Advies: verbeter bestaande probatiewet in plaats van nieuwe straf in te voeren

Adviezen

De huidige probatiewetgeving biedt de rechter de mogelijkheid om de uitspraak van een veroordeling op te schorten of de uitvoering van een straf uit te stellen op voorwaarde dat de betrokkene bepaalde voorwaarden naleeft (zoals het volgen van een begeleiding, geen contact zoeken met zijn slachtoffer, vergoeding van het slachtoffer,,...),  Houdt de veroordeelde zich niet aan de afspraken, dan kan hij  alsnog veroordeeld worden (probatieopschorting) of kan de straf alsnog worden uitgevoerd (probatieuitstel).

Het voorontwerp waarover de Hoge Raad voor de Justitie advies verleent, voert nu een nieuwe straf in, de zogenaamde "autonome probatiestraf", waarbij de rechter de duurtijd van de probatie kan bepalen (6 maand tot 2 jaar) en waarbij hij een vervangende gevangenisstraf of geldboete uitspreekt. De invulling van de voorwaarden worden naderhand bepaald door de probatiecommissie mits advies van de justitie-assistent. Indien de beklaagde deze -naderhand- bepaalde voorwaarden niet naleeft, kan het Openbaar Ministerie overgaan tot uitvoering van de vervangende gevangenisstraf of geldboete. 

Dit nieuwe systeem zou ingevoerd worden naast het huidige bestaande systeem, omschreven in de probatiewet van 1964. Deze Belgische probatiewet is na vijftig jaar zonder twijfel aan verbetering en modernisering toe. Maar volgens de Raad kan aan de euvels van de bestaande probatiewetgeving best worden voldaan, door ze te hervormen in plaats van door een nieuwe straf in te voeren.

Het door het voorontwerp ontwikkelde systeem heeft bovendien tot gevolg dat de rechter nog maar weinig te zeggen heeft over de te bepalen voorwaarden en dat er te veel bevoegdheden worden overgedragen aan de probatiecommissie en de justitieassistenten. 

Doordat de bestaande probatie blijft bestaan naast de autonome probatiestraf wordt  ons systeem van straffen uiteindelijk mateloos ingewikkeld. De samenhang en logica ervan is zoek. 

De Hoge Raad vraagt zich ook af of er rekening werd gehouden met de financiële implicaties van de invoering van deze nieuwe straf. Zullen de Justitiehuizen, bijvoorbeeld, het naleven van al deze voorwaarden kunnen beheren met de bestaande personele en materiële middelen?

Lees het advies